Klasyfikacja obszarów mezologicznych cz. 1

Zajmiemy się analizą charakterystyczniejszych ras psychicznych, tj. odłamów rodu ludzkiego, przebywających w tak wyodrębnionych i specjalnych warunkach bytu, iż ich psychika plemienna odznacza się dostatecznie charakterystycznymi rysami. Z natury rzeczy, grupy te będziemy klasyfikowali według paru zgoła odmiennych zasad, odpowiednio do tego, czy badamy niższe szczeble kultury, kiedy otoczenie przyrodzone wywiera wpływ przemożny na kształtowanie się ducha plemiennego, czy też poddajemy rozbiorowi objawy, właściwe fazie rozwiniętych stosunków terytorialnych, gdy oddziaływanie ze strony otoczenia przyrodzonego osłabło, a nawet poniekąd zniknęło, a w zamian tego stosunki społeczne rozstrzygają o psychice oddzielnych warstw narodu.

Człowiek w okresie pierwotnym stanowi doskonałą całość ze swym rodzimym otoczeniem przyrodzonym. Niepodobna zrozumieć jego natury, poniekąd nawet zwyczajów, nie poznawszy uprzednio warunków zewnętrznych, wśród których wypada mu przebywać. Polinezyjczyk jest, w całym słowa znaczeniu, dzieckiem żywiołu wodnego; jego historię, obyczaje i zabawy, wreszcie charakter zrozumiemy tylko wtedy, gdy będziemy badali wyspiarza oceanu Spokojnego na tle jego wiekowego otoczenia, olbrzymiej pustyni wodnej z rozsianymi oazami, niekiedy w znacznej od siebie odległości. Tak samo podbiegunowiec, tubylec wodnej kniei brazylijskiej, stepowieć Mongolii, góral-barbarzyńca, wszystko to są wytwory otoczenia, zarówno co do swego usposobienia i zwyczajów, jak i upodobań i zajęć, w pewnej mierze nawet urządzeń społecznych. W pierwotnym okresie dziejów, istota ludzka stanowi ze swoim środowiskiem harmonijny organizm. Otoczenie wpływa nie tylko klimatycznymi swymi właściwościami. Oddziaływa bowiem i jego topografia, mianowicie czy jest to ocean lub ląd, równina czy góry. Zabiera głos także przyroda organiczna, a więc flora i fauna, i to w rozmaity sposób, bo jako źródło pożywienia i jako przeszkoda, tamująca swobodę ruchów ludzkich. Wreszcie należy uwzględnić również istniejące otoczenie ludzkie, które jest w stosunku do rozpatrywanego plemienia czymś obcym, zewnętrznym (np. Czerwonoskórzy względem Eskimów).

Przystępując więc do klasyfikacji ras psychicznych okresu pierwotnego, winniśmy rozpatrywać je według obszarów przyrodzonych, istniejących w obrębie danego lądu. Studia nad psychologią etniczną muszą oprzeć się na znajomości mezologii geograficznej. Charakter ludów, zamieszkujących to samo terytorium mezologiczne, np. strefę podbiegunową, prerie Ameryki północnej, lasy nad Amazonką, suche pustynie Arizony, będzie posiadał pewne wspólne rysy, nałożone właśnie przez otoczenie przyrodzone. Nawet w zakresie przymiotów fizycznych (i fizjologicznych), niektórzy z antropologów kładą nacisk na takie ujednostajniające działanie środowiska względem przedstawicieli różnych ras fizycznych, przebywających w tym samym otoczeniu. „Jeśli badamy, w jakim kierunku odbył się dobór, to znajdziemy, co jest zgoła naturalnym, że oszczędził on okazy, zbliżające się najbardziej do tuziemców swymi właściwościami konstytucyjnymi, niezbędnymi dla przystosowania się do klimatu.